Nayilik nedir?


Hayatın en canlı yansıması olan edebiyat sanat, değişimin en canlı gelişim alanıdır. Edebiyatçılar, sosyal hayatta meydana gelen çeşitli değişiklikler karşısında takındıkları tavırla hem topluma ışık tutarlar hem de onu yansıtan bir ayna olurlar.Geçimişten günümüze de Türk edebiyatının en hızlı değişimler geçirdiği dönem şüphesiz Batı tesirindeki Türk edebiyatı devridir.Edebiyatımızda Tanzimat Devri’yle başlayan özünü bulma arayışları karşımıza çeşitli edebi hareket ve gruplar çıkarmıştır.Özellikle II. Meşrutiyet’ten sonra daha hızlı ve hararetli bir hal alan yerlileşme arayışının yansımalarından biri de Nayicilik akımı olarak karşımıza çıkar. Nayiciler, gerçek Türk edebiyatının üslup,içerik ve zihniyet olarak 13.yüzyıl Anadolu’sunda eser veren Mevlana ve Yunus ekolünün yeniden geliştirilip günümüze uyarlanmasını savunmuşlardır. Nayi, kelime manası olarak ney üfleyen-çalan (neyzen) anlamına gelir. Nayiciler bu adı, bir simge olarak Mevlana devri lirizm ve edebiyatını çağrıştırsın diye seçerler. Edebiyatımızda ‘Nayiler’ olarak anılan bir grup genç edebiyatçının şekillendirdiği bu hareket öne sürdüğü fikirlerin havada kalması ve sağlam bir ortak fikirden mahrum olmaları sebebiyle pek karşılık bulamamış , edebiyat tarihimizde kısa süreli sönük bir özünü arayış akımı olarak tarihin tozlu raflarındaki yerini almıştır.

Kuruluş fikrini tam olarak kimin ortaya koyduğuna dair farklı açıklamalar olan Nayiler akımı, Fecr-i Ati hareketi içinde yer alan bir sima olan Şahabettin Süleyman’ın öncülüğünde, Safahat-ı Şiir ve Fikir, Nihal, Rübab, Kehkeşan gibi dergiler etrafında gelişme göstermiştir.Topluluğun fikir babası konusunda Sadık Tural, Yahya Kemal’i ortaya atar . Tural’a göre o sıralar Fransa’dan henüz dönen Yahya Kemal, kökleri Anadolu merkezli olan bir Türk edebiyatı arayışıyla ortaya değişik fikirler atmaktaydı, nitekim Nev-Yunanilik akımı da bu arayışın eseri olarak neşvünema bulmuştur. Şahabettin Süleyman’ın akıl hocalığını yaptığı Nayiciler Hareket’i içerisinde Hakkı Tahsin, Yakup Salih, Hasan Sait,Halit Fahri Ozansoy,Orhan Seyfi Orhon,Yahya Saim,Selahattin Enis,Ali Naci Karacan,Tahsin Nahid, Safi Necip gibi isimler yer almaktaydı. Nayiler’e ayrıca Nesl-i Ati yani ‘geleceğin nesli’ hareketi denilmiştir ki bu tabir Fecr-i Ati hareketine bir nazire ve nispetti.

Nayiciler yeni ve milli bir edebiyatın Anadolu’nun 13. yüzyılından devşirilerek ortaya konulacağı iddiasını savunuyordu. Nayicilere göre 13. Yüzyılda Mevlana ve Yunus Emre’nin eserlerinde kullandığı dil en temiz ve anlaşılır Türkçe’ydi. Kullandıkları üslup son derece zarif ve estetikti.Duyuş ve söyleyişteki coşku eserlerin tamamında mistik ve esrarlı Anadolu bilgeliğinin tezahürüydü. Şahabettin Süleyman, Sefahat-ı Şiir ve Fikir dergisinde (1914 s.1) “Nayiler,Yeni Bir Gençlik Karşısında” başlıklı makalesiyle toplulouğun savunduğu fikirler hakkında detaylı olarak açıklamalarda bulunuyordu. Şahabettin Süleyman bu makalesinde, ahenk unsuru olarak vezin ve müzikalite dışında süslü yollara ihtiyaç duyulmadığını belirterek edebiyatta sadeliği esas ilke olarak savunduklarını dile getiriyordu.

Nayilik nedir?